U źródła powstawania koncepcji instalacji wentylacyjnej ze zmienną ilością powietrza leżała potrzeba ograniczenia zużycia energii przy jednoczesnym zapewnieniu optymalnych, indywidualnie dobranych parametrów powietrza w pomieszczeniach. W odróżnieniu od systemów ze stałym przepływem, proces regulacji w instalacji VAV odbywa się poprzez zmianę strumienia objętości powietrza wentylacyjnego doprowadzanego do pomieszczeń w zależności od obciążenia cieplnego pomieszczeń Q. 

    W układach CAV (Constant Air Volume) efekt taki uzyskuje się poprzez zmianę temperatury nawiewu, czyli na drodze regulacji jakościowej. Natomiast ilość powietrza w systemie CAV jest stała, obliczona na odebranie maksymalnych zysków ciepła, niezależnie od tego, czy zapotrzebowanie na taką ilość powietrza w poszczególnych pomieszczeniach występuje w tej samej chwili. W praktyce okazuje się, że w skali całego budynku może występować znaczne zróżnicowanie w czasie pojawiania się maksymalnych zysków ciepła QMAX, w poszczególnych pomieszczeniach. Współczynnik jednoczesności wynosi średnio ok. 0,7÷0,8. Instalacja VAV potrafi to wykorzystać, kierując do poszczególnych części sieci tylko takie ilości powietrza, jakie są w danej chwili potrzebne. Ogólne różnice w podejściu do projektowania systemów, zostały ujęte w pokazanych niżej zależnościach.

Główne zalety układów VAV
(...)

Zużycie energii przez wentylator
    Główną zaletą systemów VAV jest oszczędność energii wynikająca ze zredukowania ilości powietrza. W przypadku wentylatorów, zapotrzebowanie mocy do ich napędu jest wprost proporcjonalne do wydajności i wytwarzanej różnicy ciśnienia, a odwrotnie proporcjonalne do sprawności. Zmniejszanie przepływu i ciśnienia prowadzi do obniżenia zużycia energii. Ogólnie można stwierdzić, że w danych warunkach, zapotrzebowanie mocy w układach VAV, może spadać o ok. 30÷70% (Doświadczenie pokazuje, że systemy VAV pozwalają zaoszczędzić 30 do 70% energii zużywanej przez silniki wentylatorów.” US Department of Energy www.eren.doe.gov).
    Dodatkowe oszczędności, wynikające ze zmniejszenia strumienia objętości to obniżenie kosztów przygotowania powietrza w innych elementach centrali, chłodnicy, nagrzewnicy itp.

System z minimalizacją zużycia energii elektrycznej wentylatora
    Najbardziej zaawansowane systemy sterowania pracą wentylatora w sieci VAV to układy z optymalizacją. Działają na nieco innej zasadzie niż klasyczne systemy z kontrolą wartości ciśnienia statycznego. W układzie z optymalizacją, nadrzędny sterownik odczytuje dane pochodzące ze wszystkich regulatorów przepływu. W fazie regulacji następuje wykrywanie regulatora pracującego w danej chwili przy najwyższym stopniu otwarcia przepustnicy. Ze względu na ten regulator dobierane są obroty wentylatora. Ciśnienie wytwarzane przez wentylator stopniowo zmniejsza się, a stopnie otwarcia przepustnic w poszczególnych regulatorach wzrastają tak, aby cały czas utrzymywać wymagane przepływy dla poszczególnych pomieszczeń. Proces ten trwa do momentu, aż regulator o największym wychyleniu przepustnicy osiągnie stopień otwarcia rzędu 90%.
    Główne zalety układów VAV z optymalizacją w stosunku do systemów ze stabilizacją ciśnienia statycznego to:
● dodatkowa, znaczna oszczędność energii;
● zmniejszenie ciśnienia statycznego w instalacji;
● zmniejszenie spadku ciśnienia na regulatorach przepływu;
● zmniejszenie poziomu hałasu. (...)

Zasada działania systemu z optymalizacją położenia przepustnic
(...)