Reklama
Reklama
 
 
 
„Lewe” czynniki chłodnicze w Polsce: Przemyt R22 i fałszywy R134a
Ocena użytkowników: / 7
SłabyŚwietny 
Data dodania: 24.03.2012

Przemyt zawsze był, jest i pewnie będzie – bo pokusa finansowa może być bardzo silna… Kilkanaście lat temu, gdy wycofywano z użycia CFC, przemyt czynnika R12 do Stanów Zjednoczonych plasował się w statystykach na drugim miejscu pod względem wartości, zaraz za narkotykami. Dzisiaj skala problemu stosowania nielegalnych czynników chłodniczych jest nieporównywalnie mniejsza, lecz wciąż występuje – zarówno w Polsce, jak i innych krajach Unii Europejskiej.

 

2012_03_94

 

Określenie „nielegalny” może mieć wiele wymiarów, to znaczy, że czynnik może być „lewy” z wielu powodów. Mogą nimi być: wprowadzenie do obrotu bez zezwolenia Komisji Europejskiej (czyli przemyt), użycie wbrew ogólnym zakazom stosowania, zły skład czynnika – czynnik nie spełnia norm jakościowych lub wręcz zawiera inne składniki (!) niż powinien, oferowanie czynnika w butlach jednorazowego użytku, przechowywanie go w butlach nieposiadających atestów i/lub oznaczeń wymaganych unijnym i polskim prawem itp.
Jeśli mowa o czynniku CFC (np. R12) – to pamiętamy, że nie wolno go przywozić do Polski, sprzedawać ani używać – już od 2004 r. Wszelkie CFC muszą być traktowane jako odpady niebezpieczne. Gdy mówimy o HCFC (R22) – to także powszechnie powinno być wiadome, że od stycznia 2010 r. obowiązuje szereg generalnych zakazów, w tym: zakaz przywozu R22 na terytorium Unii, zakaz obrotu (czyli kupna/sprzedaży), zakaz stosowania do serwisu. Od tych generalnych zakazów wprowadzono kilka odstępstw – ale tylko w bardzo konkretnych przypadkach i wyłącznie na kilka lat.
Aby stopniowo wygaszać zużycie HCFC, przy sukcesywnym przezbrajaniu lub wymianie funkcjonujących urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych, do końca 2014 r. pozwolono na stosowanie do serwisu czynnika R22, ale wyłącznie pochodzącego z odzysku i poddanego kompleksowej regeneracji, zakończonej analizą jego parametrów technicznych i wydaniem certyfikatu jakości. Nielegalny jest więc nowy (nieużywany) czynnik R22. Nie wolno także wprowadzać do obrotu (sprzedawać) ani używać niezregenerowanego czynnika, pochodzącego z odzysku, z wyjątkiem zastosowania czynnika odzyskanego po recyklingu do urządzeń należących do tego samego podmiotu, z którego instalacji czynnik został wcześniej odzyskany.
W odniesieniu do HFC, na przestrzeni kilku ostatnich lat nieprawidłowości dotyczyły głównie butli i ich oznakowania, a dla R134a – także złego składu czynnika. Zdarzało się, że – niezgodnie z prawem – oferowane były czynniki w butlach jednorazowego użytku, albo w butlach niedopuszczonych do obrotu na terytorium Unii, nieposiadających odpowiednich atestów. Przypomnijmy, że jako przenośny zbiornik ciśnieniowy, każda butla z czynnikiem musi mieć m.in.:
• ważną legalizację, wybity znak „π” ( „Pi” ) z kodem jednostki certyfikującej,
• podane dopuszczalne ciśnienie, odpowiadające parametrom danego czynnika
• dokładną nazwę handlową i chemiczną substancji (dla fabrycznych „blendów” z grupy R400 – wszystkich składników),
• odpowiednie oznakowanie, wynikające z legislacji ekologicznej, przepisów REACH i BHP.

 

Jednak znacznie poważniejszym problemem niż złe oznakowanie są pojawiające się od czasu do czasu na rynku czynniki sprzedawane jako R134a, ale posiadające wręcz „kosmiczny” skład, w którym R134a może stanowić zaledwie kilka procent! Wspomnimy o tym jeszcze w dalszej części artykułu.
Należy więc zachować szczególną ostrożność, gdy kupujemy czynniki. Sprawdźmy butlę i umieszczone na niej oznakowanie. Pamiętajmy, że na żądanie nabywcy sprzedający ma także obowiązek przedstawić aktualną kartę charakterystyki oferowanej substancji. Jeśli powstają wątpliwości co do jakości – przed kupnem większej ilości czynnika zawsze można dokonać jego analizy w laboratorium Fundacji PROZON. Uchroni to od nieoczekiwanych kłopotów i kosztów.
Ponadto bardzo ważne jest, aby w karcie charakterystyki podany był numer REACH, który producent/dystrybutor uzyskał dla konkretnego czynnika (a nie ogólny numer dla firmy, nadawany przy zgłoszeniu do REACH). Bez właściwej rejestracji REACH nie wolno wprowadzać do obrotu w Unii ani używać żadnej substancji. Może to nieco abstrakcyjny przykład – ale przepisom REACH podlega także np. tusz we wkładzie długopisu. W końsekwencji – ewentualny importer i dystrybutor długopisów, których producent lub importer nie przeprowadził rejestracji REACH, może spotkać się z bardzo dotkliwymi karami. To samo dotyczy firm przywożących, sprzedających i używających „substancje” będące czynnikami chłodniczymi.

 

2012_03_93

 

Używanie „lewego” czynnika chłodniczego jest przestępstwem
Nie każdy zdaje sobie sprawę z konsekwencji zakupu i stosowania nielegalnego czynnika R22. Po nowelizacji kodeksu karnego w marcu 2011 r. (Dz.U.2011.94.549), niektóre działania naruszające prawo, dotyczące substancji kontrolowanych (CFC i HCFC), klasyfikowane są jako przestępstwa, a nie wykroczenia. Oto cytat ze wspomnianej nowelizacji kk: „Kto, wbrew zakazom lub bez dochowania warunków, o których mowa w art. 4-13, 15, 17, 20 i 24 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową – produkuje, przywozi, wywozi, wprowadza do obrotu, stosuje substancje kontrolowane (…) podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”.
A zatem bardzo poważna kara więzienia grozi nie tylko przemytnikowi R22, lecz także osobom, które dystrybuują i stosują „lewe” czynniki. Tym bardziej, że takie nielegalne działania automatycznie podlegają szeregowi innych paragrafów, wynikających:
• ze sprzedaży towaru bez faktury i paragonu – przestępstwo skarbowe, uszczuplające dochody Skarbu Państwa (podatek VAT, podatek dochodowy);
• z konieczności traktowania takiego nielegalnego czynnika jako odpadu niebezpiecznego (magazynowanie odpadów niebezpiecznych o kodzie 14 06 01* bez wymaganego pozwolenia, brak ewidencji odpadów, brak sprawozdań z wykorzystania odpadów);
• z uszczuplenia dochodów Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (HCFC obciążone jest opłatą od każdego kilograma czynnika wprowadzonego po raz pierwszy do obrotu na terytorium Polski);
• jeśli butla nie ma europejskich dopuszczeń – do „gry” wchodzą też służby Inspekcji Sanitarnej.

 

Ponadto, równocześnie zastosowanie ma art. 37 ust. 1 ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową z 2004 r. Zgodnie z tym przepisem prawnym – przemytnik może spodziewać się rujnującej kary, wymierzanej przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. W 2012 r. ustawowo wynosi ona aż 873,65 zł za każdy przemycony kilogram. Jednostkowa stawka kary to pięciokrotność stawki opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu emisji CFC (R12), którą w bieżącym roku Minister Środowiska ustalił na 174,73 zł/kg.

 

W stylu Jerry’ego S S pringera: odrobina moralizatorstwa i myśl końcowa
Choć ochrona środowiska jest wciąż „trendy”, to legislacja i dodatkowe wymogi ekologiczne mogą się nie podobać… Można spierać się z naukowcami na argumenty (jeśli ktoś je ma) i dywagować, w jakim stopniu CFC i HCFC przyczyniają się do ubożenia warstwy ozonowej. Czy przy naturalnych emisjach to ma duże, czy małe znaczenie dla świata. Można dyskutować, czy F-gazy (czynniki HFC) faktycznie mają wpływ na zmiany klimatyczne na Ziemi. Można domniemywać, komu wycofanie kolejnych grup czynników chłodniczych i ich zamiana na bardziej przyjazne środowisku dostarcza „wody na młyn”. Można stawiać hipotezy i tworzyć teorie, by znaleźć odpowiedź na pytanie „po co to wszystko?”. Ale czy to się komuś podoba, czy nie – prawo jest prawem i wszyscy powinniśmy go przestrzegać.
Jeśli trzeba – Fundacja PROZON zawsze chętnie służy wyjaśnieniami telefonicznymi i mailowymi. Przed kontaktem z nami sugeruję jednak zajrzeć do serwisu internetowego www.prozon.org.pl.

 

2012_03_92logo Fundacja Ochrony Warstwy Ozonowej PROZON
ul. Matuszewska 14 Bud. B9
skrzynka poczt. 22
03-876 Warszawa
tel.: +48 22 392 74 62 (do -64),
kom: 602 698 835, 600 281 279,
fax: +4822 6752966
e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
www.prozon.org.pl,

 

AUTOR:
Michał DOBRZYŃSKI
– Prezes Zarządu Fundacji PROZON

 

POLECAMY WYDANIA SPECJALNE

  • Katalog klimatyzatorów typu SPLIT. Edycja 2021

  • Pompy ciepła 2020-2021

  • Katalog klimatyzatorów typu SPLIT. Edycja 2020

  • Pompy ciepła 2019-2020

  • Katalog klimatyzatorów typu SPLIT. Edycja 2019

  • Pompy ciepła 2018

  • Katalog klimatyzatorów typu SPLIT. Edycja 2017

  • Katalog klimatyzatorów typu SPLIT. Edycja 2018

  • Pompy ciepła 2015

  • Pompy ciepła 2016

Katalog firm chłodnictwo, klimatyzacja, wentylacja

CHŁODNICTWO: Agregaty (chillery) chłodzone powietrzem, Agregaty (chillery) chłodzone wodą, Agregaty absorpcyjne, Agregaty skraplające, Aparatura kontrolno-pomiarowa, Chłodnice, Chłodnictwo w transporcie, Chłodziwa i nośniki ciepła, Czynniki chłodnicze, Dry-coolery, Drzwi chłodnicze (okucia, akcesoria), Elementy rozprężające, Filtry - osuszacze czynnika chłodniczego, Komory chłodnicze i zamrażalnicze, Kontenery chłodnicze, Maszyny do produkcji lodu (płatkarki, kostkarki), Materiały termoizolacyjne, Meble chłodnicze i zamrażalnicze, Monobloki chłodnicze, Odolejacze, separtory, Oleje sprężarkowe, Płyty warstwowe, Pompy cyrkulacyjne, Silniki, Siłowniki, Sprężarki chłodnicze, Tunele mroźnicze (kriogeniczne), Układy i aparatura regulacyjna, zabezpieczająca i nadzorująca, Urządzenia rozmrażające, Wieże chłodnicze, Wyłączniki i przekaźniki czasowe, Wymienniki ciepła (parowacze, skraplacze), Wymienniki płytowe, Zasobniki chłodu, Zawory, Zespoły spręzarkowe, Pozostałe akcesoria, Projektowanie, badania, doradztwo techniczne, certyfikacja.

KLIMATYZACJA i WENTYLACJA: Aparatura kontrolno-pomiarowa, Aparaty grzewczo-wentylacyjne, Centrale klimatyzacyjne monoblokowe, Centrale klimatyzacyjne rooftop, Centrale klimatyzacyjne sekcyjne, Chłodnice/nagrzewnice kanałowe, Czerpnie i wyrzutnie, Filtry powietrza, Kanały wentylacyjne, Klapy ppoż. (oddymiające, odcinające), Klimakonwektory, Klimatyzacja samochodowa, Klimatyzatory kompaktowe (przenośne, okienne), Klimatyzatory split, Klimatytory multi splity, Kolektory słoneczne, Kratki, nawiewniki, dysze, Kurtyny powietrzne, Materiały termoizolacyjne, Nasady kominowe, wywietrzniki, Nawilżacze (parowe, zraszające, ultradźwiękowe, komory zraszania), Oczyszczacze powietrza, Odciągi miejscowe, Okapy kuchenne, Osuszacze powietrza, Pompy ciepła, Pompy cyrkulacyjne, Przepustnice, Rekuperatory i regeneratory do odzysku ciepła, Siłowniki, Stropy, belki chłodząco-grzejące, Systemy Super Multi, Szafy klimatyzacji precyzyjnej, Tłumiki hałasu, Układy i aparatura regulacyjna, zabezpieczająca i nadzorująca, Wentylatory dachowe, Wentylatory oddymiające, przeciwwybuchowe, chemoodporne, Wentylatory osiowe, Wentylatory promieniowe, Wentylatory strumieniowe (oddymiające), Wymienniki gruntowe, Pozostałe akcesoria, Projektowanie, badania, doradztwo techniczne, certyfikacja.

MATERIAŁY, NARZĘDZIA, PRZYRZĄDY, AKCESORIA: Izolacje akustyczne, termiczne, Materiały i przyrządy lutownicze i spawalnicze, Materiały uszczelniające, Narzędzia, Rury, kształtki, akcesoria, Urzadzenia i środki czyszczące, Urządzenia do inspekcji i czyszczenia systemów wentylacyjno-klimatyzacyjnych, Urządzenia do usuwania i napełniania instalacji chłodniczych; recyklingu czynników chłodniczych, Wibroizolacje, Zamocowania i tłumiki drgań.

INNE: Zrzeszenia i organizacje, Oprogramowanie komputerowe, Portale internetowe, Targi, wystawy, szkolenia.