26 grudnia to ostatnia zapisana w ustawie F-gazowej data, mówiąca o wchodzeniu w życie tego aktu prawnego. Od drugiego dnia Świąt branża i operatorzy mają już komplet obowiązków wynikających z tego aktu prawnego. Zapewne część rynku nie jest jeszcze na to gotowa, przyzwyczajona do oczekiwania na rozporządzenia wykonawcze, koniecznych, by poszczególne zapisy nabrały rzeczywistej mocy sprawczej. Pora zmieniać myślenie – większość rozporządzeń została przygotowana i czeka już tylko na podpis odpowiednich ministrów.

Przypomnijmy – ustawa F-gazowa obowiązuje od 10 lipca 2015 roku, z wyłączeniem części przepisów, które miały wejść w życie po 3 i po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia ustawy (odpowiednio 26 września i 26 grudnia 2015 roku). Istniała jednak pewna blokada prawna, która przez kilka ostatnich miesięcy stała się kluczową, powtarzającą wszędzie frazą: czekamy na roz- porządzenia wykonawcze. Ta sytuacja już wkrótce się zmieni. W pierwszych dniach grudnia na podpis Ministra Rozwoju doczekały się już dwa rozporządzenia (wejdą w życie po 14 dniach od daty publikacji w Dzienniku Ustaw), zaś większość pozostałych rozporządzeń czeka na ministerialny podpis (zestawienie rozporządzeń przewidzianych przez Ustawę zawarto w tabeli w niniejszym artykule).

Postępy w przygotowywaniu rozporządzeń

W momencie oddania tekstu do druku, w Rządowym Centrum Legislacyjnym na publikację w Dzienniku Ustaw czekały dwa rozporządzenia podpisane przez Ministra Rozwoju. Oba wejdą w życie po 14 dniach od daty publikacji w Dz.U. Są to następujące Rozporządzenia:

• Rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie wskazania podmiotu pełniącego funkcję jednostki certyfikującej przedsiębiorców oraz jednostki certyfikującej personel;
• Rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie jednostkowych stawek opłat za czynności realizowane przez jednostkę certyfikującą personel.

Z punktu widzenia techników, którzy będą ubiegać się o certyfikat personalny, najważniejsze zapisy Rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie jednostkowych stawek opłat za czynności realizowane przez jednostkę certyfikującą personel to kwoty, które trzeba będzie wydać na czynności związane z uzyskaniem samego dokumentu certyfikatu. Uwaga! Jest to kwota obejmująca tylko wydanie certyfikatu, nie uwzględnia ona kosztu szkolenia czy egzaminu:

•  rozpatrzenie wniosku o wydanie certyfikatu dla personelu: 0,7% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospo- darce narodowej z roku poprzedniego;
•  wydanie certyfikatu dla personelu: 2% wyż. wym. wynagrodzenia;
• dokonanie wpisu do rejestru wydanych certyfikatów dla personelu: 0,3% wyż. wym. wynagrodzenia.

Wynagrodzenie dla roku 2014 wynosiło 3783,46 zł, zatem opłaty administracyjne w 2015 roku wyniosłyby ok. 114 zł. W 2016 roku – bo zapewne dopiero wtedy będzie można uzyskiwać pierwsze polskie certyfikaty – trzeba będzie odnosić się do przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok 2015 (jest ono publikowane w Monitorze Polskim jako komunikat Prezesa GUS).

Rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie wskazania podmiotu pełniącego funkcję jednostki certyfikującej przedsiębiorców oraz jednostki certyfikującej personel jest bardzo krótkie. Jego treść zawiera się w jednym zdaniu: Wskazuje się Urząd Dozoru Technicznego jako podmiot pełniący funkcję jednostki certyfikującej przedsiębiorców oraz podmiot pełniący funkcję jednostki certyfikującej perso- nel. UDT był od dłuższego czasu wymieniamy jako jedyny kandydat do tej roli i nie od dziś deklarował przygotowanie do niej. Zanim jednak będzie mógł rozpocząć proces certyfikacji, potrzebuje kilku rozporządzeń, które określą wymogi dotyczące przeprowadzania szkoleń i egzaminów oraz wzory certyfikatów i innych dokumentów. Dopiero po wejściu w życie tych rozporządzeń jednostki chętne do przeprowadzenia egzaminów będą mogły ubiegać się o wpis do rejestru jednostek egzaminujących.

Więcej informacji o „prawie gotowych” rozporządzeniach zawarto w tabeli 1.

Co się zmieni 26 grudnia?

26 grudnia mija 6 miesięcy od daty publikacji ustawy. Wchodzą wtedy w życie następujące jej artykuły:

• art. 14 ust. 1-10, art. 15 (zasady prowadzenia dokumentacji, tzw. Karty Urządzeń)
• art. 47 pkt 5-10 (kary administracyjne za uchybienia w zakresie prowadzenia dokumentacji);
• art. 48 pkt 30 i 3, obejmujący kary administracyjne od 4 do 10 tys. zł za prowadzenie działalności bez certyfikatu dla przedsiębiorców – po wejściu w życie odpowiednich rozporządzeń.

Najważniejsze zagadnienia związane z prowadzeniem dokumentacji urządzeń podajemy w łatwej do przejrzenia formie pytań i odpowiedzi.

Jakie obowiązki dla operatorów wynikają z art. 14 i art. 15 ustawy?

Na mocy tych punktów, powstaje Centralny Rejestr Operatorów Urządzeń i Systemów Ochrony. Prawie każdy (o wyjątkach poniżej) operator urządzeń zawierających co najmniej 3 kg F-gazów lub substancji kontrolowanych musi:

• zarejestrować się w Centralnym Rejestrze Operatorów (on-line);  założyć w Rejestrze dla każdego swojego urządzenia Kartę Urządzenia;
• przy każdej czynności instalacji, konserwacji lub serwisowania, kontroli szczelności, montażu systemu wykrywania wycieków, unieszkodliwiania lub przekazania do unieszkodliwiania dokonywać wpisu w Karcie Urządzenia.

Do realizacji tych obowiązków potrzebne jest powstanie Rejestru, które ogłosi na swojej stronie Instytut Chemii Przemysłowej w Warszawie (jednostka odpowiedzialna za prowadzenie Rejestru), do którego konieczne jest odpowiednie rozporządzenie Ministra Środowiska oraz ogłoszenie rozporządzenia określającego wzór Karty Urządzenia. Rozporządzenia czekają już na ministerialny podpis.

W jaki sposób i w jakim terminie trzeba zarejestrować się w Rejestrze Operatorów?

W Rejestrze operator rejestruje się przed sporządzeniem pierwszej Karty Urządzenia. Należy wypełnić formularz na stronie Rejestru. Informacje o tym będą umieszczone na stronie Instytutu Chemii Przemysłowej (jednostki odpowiedzialnej za Rejestr).

Czy każdy operator musi być wpisany do Rejestru?

Do rejestru musi być wpisany każdy operator urządzeń zawierających co najmniej 3 kg F-gazów lub substancji kontrolowanych, z jednym wyjątkiem. Elementu Rejestru nie stanowią urządzenia będące na wyposażeniu jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Zebranie informacji od tych operatorów to zadania dla Ministra Obrony Narodowej.

Dla jakich urządzeń trzeba mieć Kartę Urządzenia?

Kartę Urządzenia – osobno dla każdego urządzenia – sporządza się dla urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła zawierających co najmniej 3 kg substancji kontrolowanych lub fluorowanych gazów cieplarnianych.

Ile mamy czasu na sporządzenie Kart Urządzeń?

Kartę Urządzenia sporządza się w terminie 10 dni od dnia dostarczenia urządzenia zawierającego co najmniej 3 kg substancji kontrolowanych lub fluorowanych gazów cieplarnianych na miejsce jego funkcjonowania, a w przypadku, gdy urządzenie wymaga zainstalowania – w terminie 10 dni od dnia zakończenia jego instalacji i napełnienia substancją kontrolowaną albo fluorowanym gazem cieplarnianym.

Czy trzeba będzie sporządzić Karty także dla urządzeń już pracujących?

Tak. Od dnia utworzenia Centralnego Rejestru Operatorów, operator ma 60 dni na zapewnienie sporządzenia Karty dla każdego pracującego urządzenia, zawierającego co najmniej 3 kg substancji kontrolowanych lub fluorowanych gazów cieplarnianych. Utworzenie Rejestru ogłosi na swojej stronie interne- towej Instytut Chemii Przemysłowej (jednostka odpowiedzialna za Rejestr).

Jakie informacje ma zawierać Karta Urządzenia?

Dla każdego urządzenia Karta musi zawierać:

• dane urządzenia;
• nazwa, adres, siedziba i numer identyfikacji podatkowej (o ile został nadany) operatora, dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą - adres wykonywania działalności;
• imię i nazwisko, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej osoby kontaktowej ze strony operatora;
• imię i nazwisko osoby wypełniającej i dokonującej wpisów w karcie, datę sporządzenia oraz datę dokonania każdego kolejnego wpisu;
• dane dotyczące ilości i rodzaju substancji kontrolowanej albo fluorowanego gazu cieplarnianego zawartego w urządzeniu w momencie sporządzenia karty, jak również wszelkich ilości tej substancji albo tego gazu dodanych i odzyskanych podczas wykonywania czynności określonych w pkt 4;
• zestawienie wykonanych czynności dotyczących instalacji, konserwacji lub serwisowania, kontroli szczelności przekazania do końcowego unieszkodliwiania albo końcowego unieszkodliwiania urządzenia oraz instalowania systemów wykrywania wycieków w tym urządzeniu i odzysku z nich substancji kontrolowanych albo fluorowanych gazów cieplarnianych – dla każdej czynności należy podać nazwę i siedzibę wykonawcy, imię, nazwisko, numer certyfikatu dla personelu wykonującego tę czynność oraz datę ich rozpo- częcia i zakończenia.

W jakiej formie trzeba prowadzić Kartę Urządzenia? Czy istnieje ona w formie papierowej?

Karty Urządzenia sporządzane są wyłącznie w postaci elektronicznej, a co więcej – w trybie bezpośredniego połączenia z Centralnym Rejestrem Operatorów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, co w praktyce będzie oznaczało wypełnianie formularza na odpowiedniej stronie internetowej, w formularzu. Nie da się więc wypełnić Karty bez dostępu do Internetu.

Ale to jeszcze nie wszystko – aktualna kopia Karty Urządzenia w formie elektronicznej jest przechowywana w miejscu funkcjonowania urządzenia i zabezpieczona przed dostępem osób trzecich. Powinna więc być zapisana na firmowym, bezpiecznym komputerze, trzeba też będzie zwrócić uwagę na jej aktualizację po każdym wpisie do rejestru elektronicznego.

Kto dokonuje wpisów do Karty Urządzenia?

Dane do Karty wpisuje technik wykonujący daną czynność – musi to być osoba z certyfikatem personalnym i odpowiednim zakresem uprawnień (art. 15.1). Operatorowi grozi kara administracyjna od 600 do 3000 zł, jeśli wpisu dokona osoba bez uprawnień (art. 47, pkt. 7). Wpisu należy dokonać w ciągu 5 dni roboczych od faktycznego wykonania czynności. Jeśli dane nie zostaną wpisane w tym terminie, operatorowi grozi kara od 600 do 3000 zł (art. 47, pkt. 9).

Czy istnieje gotowy wzór Karty Urządzenia?

Wzór Karty Urządzenia ma być określony rozporządzeniem Ministra Środowiska, który ma je przygotować w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych, Ministrem Rozwoju i Ministrem Obrony Narodowej.

Czy obecnie można przygotować się do prowadzenia Kart Urządzeń?

Wiedząc, jakie elementy ma zawierać Karta, można już dziś:

• przygotować zestawienie danych dla każdego urządzenia;
• wytypować osobę kontaktową ze strony operatora;
• wytypować osobę odpowiedzialną za dokonywanie wpisów do Karty (pamiętając, że musi ona mieć certyfikat personalny).

Jakie kary będą grozić za brak Karty Urządzenia?

Jest to kara administracyjna od 600 do 3000 zł za niesporządzenie w terminie Karty Urządzenia dla urządzenia zawierającego co najmniej 3 kg substancji kontrolowanych lub fluorowanych gazów cieplarnianych (art. 47, pkt. 7).

Joanna RYŃSKA
dziennikarka branżowa

Krzysztof GRZEGORCZYK

Prezes PROZON Fundacji Ochrony Klimatu