Wentylatory w wykonaniu przeciwwybuchowym służą do przetłaczania zmieszanych z powietrzem substancji palnych – gazów, par i mgieł w warunkach atmosferycznych.

Wentylator Gebhardt w wersji przeciwybuchowej

Podstawowym obowiązującym dokumentem regulującym ochronę przeciwpożarową budynków, innych obiektów budowlanych i terenów jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (DzU 2010.109.719). Rozporządzenie określa m.in. materiały niebezpieczne pożarowo (§2.1 ust.1.) oraz czynności, które muszą zostać podjęte podczas oceny zagrożenia wybuchem (§37.1).
Dokumentem dotyczącym urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 marca 1994 (DzU WE L 100 z 19.04.1994), zwana w skrócie Dyrektywą ATEX (fr. Atmosphères Explosibles). Wdrożona została rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w przestrzeniach zagrożonych wybuchem (DzU Nr 263, poz. 2203).
Dyrektywa ATEX 94/9/WE ma zastosowanie do urządzeń, które mają własne źródło zapłonu (np. możliwość wyładowań elektrycznych, elektryczność statyczna, wyższe temperatury), systemów ochronnych i urządzeń zabezpieczających stosowanych w atmosferach wybuchowych.
Celem wprowadzenia dyrektywy ATEX jest całkowita eliminacja lub maksymalne zmniejszenie ryzyka, jakie wiąże się ze stosowaniem dowolnego produktu w obszarach, w których może występować atmosfera grożąca wybuchem, określana dalej jako Ex. Dyrektywa ATEX definiuje jedynie najbardziej podstawowe wymagania jakie musi spełniać produkt przeznaczony do stosowania w strefach zagrożonych wybuchem. Wymagania szczegółowe podane są w normach zharmonizowanych z dyrektywą.

Budowa wentylatorów
Wentylatory są produkowane według takich samych schematów aerodynamicznych jak standardowy typoszereg z zachowaniem warunków bezpieczeństwa przeciwwybuchowego (przy konstrukcji wentylatorów zastosowano dodatkowe środki zapewniające zwiększone bezpieczeństwo wobec możliwości powstania nadmiernej temperatury, występowania łuków elektrycznych i iskier elektrycznych zarówno wewnątrz jak i na elementach zewnętrznych w czasie normalnej pracy). Stosowane są specjalne materiały o odpowiednio dobranym składzie chemicznym, silniki elektryczne przystosowane do pracy w strefach zagrożonych wybuchem itp.

Bezpieczna praca wentylatora w strefach zagrożonych wybuchem zależy od właściwego ich doboru do warunków zagrożenia wybuchowego, prawidłowego montażu i zasilania silnika elektrycznego oraz zabezpieczenia go przed skutkami zwarcia i przeciążenia oraz właściwej eksploatacji.
Przestrzeń zagrożona wybuchem oznacza przestrzeń, w której występuje gazowa atmosfera wybuchowa lub można się spodziewać jej wystąpienia w takich ilościach, że wymaga to specjalnych środków zapobiegawczych dotyczących konstrukcji, instalowania i stosowania urządzenia. Przestrzenie zagrożone wybuchem klasyfikuje się na strefy:
- strefa 1: Przestrzeń, w której pojawienie się gazowej atmosfery wybuchowej jest prawdopodobne w normalnych warunkach pracy;
- strefa 2: Przestrzeń, w której w normalnych warunkach pracy nie jest prawdopodobne pojawienie się gazowej atmosfery wybuchowej, a jeżeli pojawi się ona rzeczywiście, to może tak się stać tylko rzadko i tylko na krótki okres.

Podstawowe wymagania dla wentylatorów Ex:
- obudowa wentylatora powinna być szczelna;
- wirnik wyważany w klasie dokładności co najmniej G6.3;
- całość musi być odporna na uderzenia;
- szczelina między elementami ruchomymi a nieruchomymi powinna być w przedziale 2÷20 mm;
- każdy wirnik musi być odwirowany przez 24 h z prędkością obrotową 20 proc. większą niż przy normalnej pracy;
- wentylator należy zabezpieczyć przed wpadnięciem i zassaniem ciał obcych;
- wszystkie elementy przewodzące muszą być uziemione;
- należy zapewnić swobodny dostęp do wnętrza wentylatora w celu ułatwienia jego konserwacji i czyszczenia.

LITERATURA
[1] www.aste.pl
[2] Dike BŁOCKA: Ocena zagrożenia w obszarach zagrożonych wybuchem. Chłodnictwo & Klimatyzacja nr 12 /2010.
[3] Materiały informacyjne firm: Metalplast, Rosenberg, Venture Industries.