Podsumowanie
Reasumując przedstawione powyżej informacje, można zaobserwować, iż środowisko panujące w pomieszczeniach może wpływać na produktywność traktowaną jako wydajność, dokładność wykonywanej pracy oraz absencję zawodową spowodowaną chorobami układu oddechowego. Z tej przyczyny powinno dążyć się do utrzymania wysokich standardów odnośnie jakości powietrza w pomieszczeniach.

Przede wszystkim należy do pomieszczeń doprowadzać odpowiednie ilości powietrza, w tym powietrza świeżego, w celu usuwania zanieczyszczonego powietrza i zapewniania powietrza czystego do oddychania. Drugim ważnym elementem jest odpowiednie zorganizowanie przepływu powietrza przez pomieszczenie, w celu uniknięcia migracji zanieczyszczeń między pracownikami.

Jednocześnie parametry powietrza powinny być dostosowywane do rodzaju wykonywanej pracy, tak aby zbliżać się do warunków komfortu cieplnego. Wilgotność względna powietrza powinna być utrzymywana w dolnych granicach wskazywanych w normach (około 40%), natomiast w celu uzyskania zwiększenia produktywności w idealnych warunkach powinno się stworzyć możliwość samodzielnego dostosowywania temperatury powietrza każdemu użytkownikowi.

Może się wydawać, iż zmiany te są bardzo kosztowne i nie możliwe do realizacji. Odpowiedz na ten problem przynosi publikacja Roelofsena [22], w której przeliczono koszty poprawy jakości środowiska wewnętrznego o jedną kategorię zgodnie z zapisami normy PN-EN 15251:2012 Parametry wejściowe środowiska wewnętrznego dotyczące projektowania i oceny charakterystyki energetycznej budynków, obejmujące jakość powietrza wewnętrznego, środowisko cieplne, oświetlenie i akustykę. Obliczono koszty związane ze zmianą kategorii (z C na kategorię B oraz z B na A) i przedstawiono je w tabeli 1.

Analogiczne analizy przeprowadził Wyon [17], który wskazał czas zwrotu 1,6 roku przy zmianie przestrzeni biurowej w celu osiągnięcia 0,5% wzrostu produktywności. Można zatem wnioskować, iż zwiększenie produktywności pracowników poprzez polepszenie warunków środowiska wewnętrznego może być traktowane jako inwestycja o krótkim czasie zwrotu, która w dalszej perspektywie będzie przynosić tylko zyski.

LITERATURA
[1] BRUNDAGE J. F., SCOTT R. M., LEDNAR W. M., SMITH D. W., MILLER R. N.: Buildingassociated risk of febrile acute respiratory diseases in army trainees. JAMA 259 (14): 2108–12. 1988.
[2] The prevalence of respiratory diseases among children in schoolrooms ventilated by various methods. In Ventilation: Report of the New York State Commission on Ventilation. Chapter XXIII. New York: Dutton. New York State Comm. Vent. 1923.
[3] JAAKKOLA J. J. K., HEINONEN O. P.: Shared office space and the risk of the common cold. Eur. J. Epidemiol. 11(2): 213–16. 1993.
[4] DRINKA P. J., KRAUSE P., SCHILLING M., MILLER B. A., SHUT P., GRAVENSTEIN S.: Report of an influenza-A outbreak: nursing. Home architecture and influenza-A attack rates. J. Am. Geriatr. Soc. 44: 910–13. 1996.
[5] MILTON D. K., GLENCROSS P. M., WALTERS M. D.: Risk of sick leave associated with outdoor ventilation level, humidification and building related complaints. Indoor Air 2000; 10: 212–221. 2000.
[6] US Dep. Health Hum. Serv: Vital and Health Statistics, Current Estimates from the National Health Interview Survey, Series 10: Data From the National Health Survey No. 189, DHHS Publ. No. 94–517. 1994.
[7] DIXON R. E.: Economic costs of respiratory tract infections in the United States. Am. J. Med. 78(6B): 45–51. 1985. 8] Olli SEPPANEN: Indoor climate and productivity
[9] ARSHAD S. H., MATTHEWS S., GANT C., HIDE D. W.: Eff ect of allergen avoidance on development of allergic disorders in infancy. Lancet 339(8809): 1493–97. 1992.
[10] WAHN U., LAU S., BERGMANN R., KULIG M., FORSTER J., et al.: Indoor allergen exposureis a risk factor for sensitization duringthe first three years of life. J. Allergy Clin. Immunol. 99(6): 763–69. 1997.
[11] Div. Respir. Dis. Stud., Natl. Inst. Occup.Safety Health. 1984. Outbreaks of respiratory illness among employees in large office buildings. Tennessee, District of Columbia. MMWR 33(36):506–13
[12] SEPPANEN O. A., FISK W. J., MENDELL M. J.: Association of ventilation rates and CO2 – concentrations with health and rother responses in commercial and institutional buildings. Indoor Air 9: 226–52. 1999.
[13] MYHRVOLD A. N., OLSEN E.: Pupils health and performance due to renovation of schools. Proc. Healthy Build./IAQ 1997. 1:81–86. 1997.
[14] WARGOCKI P.: Human perception, productivity, and symptoms related to indoor air quality. PhD thesis, ET-Ph.D. 98-03, Cent. Indoor Environ. Energy, Tech. Univ. Denmark. 244 pp. 1998.
[15] HALL H. I., LEADERER B. P., CAIN W. S. and FIDLER A. T.: Influence of building-related symptoms on self-reported productivity. Proceedings of Healthy Buildings IAQ’91. Washington, DC, USA. ASHRAE, 33–35. 1991.
[16] WARGOCKI P., WYON D., SUNDELL J., CLAUSEN G., FANGER O.: The eff ects of outdoor air supply rate in an office on perceived air quality, sick building syndrome (SBS) symptoms and productivity. International Journal of Indoor Air Quality and Climate. 10 :222-236. 2000.
[17] WYON D. P.: Indoor environmental eff ects on productivity. Proc. IAQ 96 Paths to Better Building Environments. pp. 5–15, Atlanta: ASHRAE. 1996.
[18] FISK W. J.: Estimates of potential Nationwide productivity and health benefits from better indoor environments: an update. Indoor Air Quality Handbook. ed. J SPENGLER, J. M. SAMET, J. F. MCCARTHY. New York: McGraw Hill. 2000.
[19] KRONER W. M., STARK-MARTIN J. A.: Environmentally responsive workstations and office worker productivity. Proc. Indoor Environ. Product. June 23–26, Baltimore, MD, ed. H. LEVIN. Atlanta, GA: ASHRAE. 1992.
[20] WYON D. P.: Individual microclimate control: required range, probable benefits, and current feasibility. Indoor Air ’96, 7th Int. Conf. Indoor Air Qual. Clim. 1:1067–72. Nagoya, Jpn: SEEC Ishibashi. 1996.
[21] DILMMICK, R. L. and ACKERS A. B.: An introduction to experimental aerobiology. John Wiley Sons, New York. 1969.
[22] ROELOFSEN, P.: The impact of office environments on employee performance: The design of the workplace as a strategy for productivity enhancement. Journal of facilities Management vol. 1 NO. 3, 247–264. 2002.
[23] Rehva.